VIẾT GIA PHẢ

Primary tabs

Error message

Notice: Undefined index: localized_options in menu_navigation_links() (line 1872 of /home2/seaminhh/public_html/includes/menu.inc).

Tết năm Kỷ Sửu (2009) cháu Duy (con anh Tư Ân của tôi) trong lúc nói chuyện về các mối quan hệ họ hàng, có hỏi tôi Sao chú Năm không làm gia phả?". Tôi trả lời, "Việc này để bác Ba Giang (anh Ba tôi) làm thì tốt hơn."

Tôi nói như thế vì nghĩ là Anh Ba Giang tôi có hiểu biết nhiều hơn tôi về các mối quan hệ họ hàng, và anh làm gia phả sẽ thuận lợi hơn tôi nhiều. Có nhiều lý do hiển nhiên: Anh là người lớn nhất trong gia đình nên tiếp xúc của anh với những người lớp trước nay đã khuất nhiều hơn tôi. Anh sống ở quê nhà nhiều hơn tôi, vì từ khi vào đại học, tôi hầu như đã cách ly khỏi gia đình và ở trọ tại Cần Thơ. Sau đó tôi vào bộ đội và sang Kampuchia hết bốn năm. Khi trở lại học nốt chương trình đại học rồi ra trường, tôi làm việc tại Cần Thơ. Khi lập gia đình tôi lại chuyển về Cà Mau sống. Rõ ràng tôi rất ít khi ở nhà, người lớn tuổi lớp trước thì ít có dịp gặp, hoặc đã ra người thiên cổ rả rồi; con cháu họ hàng lớp sau này tôi hầu như không biết hoặc biết quá ít thì làm sao viết gia phả được!

Tuy nói như thế nhưng khi trở về Cà Mau, tôi suy nghĩ nhiều về điều này. Năm nay tôi cũng đã trên năm mươi, tuổi đã già rồi chứ còn trẻ trung gì nữa! Vả lại nếu tôi nghĩ chuyện đó (viết gia phả) là của người già hơn nữa, là của anh tôi, của ai đó, và đến lượt ai đó đó cũng nghĩ như tôi thì làm sao có được quyển gia phả! Rồi trí nhớ theo tuổi tác phai nhạt dần, sự kiện về người thân cứ đi theo lớp người đã chết mà vùi chôn trong cát bụi. Không có hệ thống lưu trữ nhà nước tốt tại một nước chiến tranh liên miên như Việt Nam, cho nên tài liệu chính thống hầu như không có gì, các giấy tờ của từng gia đình cũng thế... Trong hoàn cảnh đó, người nào còn phân biệt được đến bốn năm đời người đã là quí rồi, nói gì đến chuyện chi tiết ngày sinh năm mất, những quan hệ lắc léo xuyên tộc thuộc, mà vì muốn che dấu, hay đơn giản chỉ vì không biết, không nhớ mà con cháu sau này không bao giờ biết đến!

Suy nghĩ thế, nên tôi bắt đầu vào truy tìm trên mạng xem có phần mềm nào hỗ trợ việc viết gia phả không. Kết quả quá mong đợi, vô số tài liệu, phần mềm nước ngoài về đề tài này, nhiều phần mềm hoàn toàn miễn phí. Cũng có vài phần mềm tiếng Việt, nhưng sau khi so sánh các tính năng, ngoài điều duy nhất là tạo được các bản báo cáo bằng tiếng Việt, hầu hết các tính năng khác của vài phần mềm Việt còn quá sơ sài. Tôi quyết định dùng phần mềm bằng tiếng Anh, với suy nghĩ là khi đã hoàn chỉnh chỉ cần tìm cách chuyển trở lại tiếng Việt. Tôi biết rằng tôi sẽ có nhiều lợi thế hơn khi dùng phần mềm để hỗ trợ mình trong việc làm gia phả, vì về kiến thức tin học và điều kiện truy cập tôi hơn anh Ba tôi. Hai phần mềm tôi chọn là Family Tree Legends (http://www.familytreelegends.com) MyHeritage Family Tree Builder (http://www.myheritage.com).

Thế là tôi bắt đầu tập hợp dữ liệu, cái nào biết thì nhập từ từ, cái nào còn chưa biết thì để đó với kế hoạch sẽ bổ sung hoặc sửa chữa, hoàn chỉnh dần sau này. Tôi bắt tay vào đầu công việc này từ tuần đầu của tháng 2/2009.

Khi thực sự viết mới thấy cái lỗ hỏng to lớn nhất của người Việt mình. Đấy là là tên, tuổi, ngày sinh, ngày mất, cũng như các sự kiện trong cuộc sống (kết hôn, sinh con, tái hôn, khai tử v.v..) điều đa phần bỏ trống, hoặc có trên giấy tờ nhưng sự thật lại hoàn toàn khác. Do thiếu rõ ràng đối với số liệu có sẵn và thiếu tư liệu tra cứu, nên chắc chắn sai sót phải nhiều. (Khi đọc các sách báo tạp chí nước ngoài về gia phả và thấy các số liệu như thế từ tài liệu lưu trữ quốc gia, nay được tập hợp lại và đưa lên trang web, in thành đĩa CD hoặc thành sách, của từng vùng nào đó, của tiểu bang, hay của cả nước có rất nhiều và trong thời gian hằng mấy trăm năm về trước, thì mới thấy sự yếu kém của đất nước mình... E rằng khi có nhiệt tâm để làm gia phả thì cũng không có số liệu và tài liệu lưu trữ để làm!).

Một tài liệu nói rằng nghiên cứu gia phả là thú chơi (hobby) lớn thứ hai của người Mỹ! Xem ra, với các điều kiện về tư liệu như đã nói, thú “chơi” này còn lâu mới có thể phổ biến ở xứ mình.

Dẫu sao, tôi cũng bắt đầu bước vào cuộc chơi viết gia phả rồi!

Cà Mau 12/02/2009

Tiếng Việt