Watercress (Xà lách xoong): cây rau chiếm ngôi quán quân "nhà máy dinh dưỡng"!

Primary tabs

Error message

Notice: Undefined index: localized_options in menu_navigation_links() (line 1872 of /home2/seaminhh/public_html/includes/menu.inc).

Hôm nào đó tôi đọc bài ca ngợi hàm lượng chất dinh dưỡng giàu có trong cây cải "lá xoăn" gốc châu Âu mà tiếng Anh gọi là kale. Một kho chất dinh dưỡng bị bỏ quên ở châu Âu, đến nỗi một phụ nữ Mỹ khi có chồng sang Pháp, do thích món cải này, và cũng để cổ vũ cho nguồn dinh dưỡng vô song có trong nó, đã tự mình trồng và cổ vũ láng giềng trồng cây cải hầu như bị bỏ quên này!

Tôi nhớ lại chuyện ngay trên thửa đất quanh nhà mình: có lần tôi đọc được nguồn chất dinh dưỡng quí giá có trong cây rau sam có lá mọng nước và có vị hơi chua mọc đầy quanh nhà sau đầu mỗi mùa mưa ít lâu. Cũng nhờ sự tình cờ đó mà tôi đã thường dùng món rau này hơn, với lý do là nguồn dinh dưỡng tốt, và lý do thứ hai: nó mọc tự nhiên quanh nhà.

Ở thời đại mà mọi thứ ở thị trường đều đầy ắp dư lượng các loại thuốc trừ sâu, kích thích độc hại, thì không phải riêng tôi mà tôi thấy ra rất nhiều người khác cũng có ý tưởng và đã từng thực hiện việc trồng chính những cây rau sạch để mình dùng! Ở trang facebook một chị bạn học hồi đại học, giờ đã nghỉ hưu, post lên tấm hình chị tự hào ghi, đây là rau sạch nhà trồng, sắp thu hoạch rồi! Câu nói này vô tình làm tôi nhớ lại cách đây hơn tháng, một đồng nghiệp tôi bàn việc trồng rau quanh nhà bằng những thùng nhựa phế thải của nhà máy. Chị mua phân hữu cơ về cho vào chậu, và gieo hạt nhiều thứ. Tôi nghe thế liền lấy một ít hạt cải xanh tôi giữ từ mùa trước lại để tặng chị trồng (hôm rồi chị cho biết đã có rau ăn!). Còn đồng nghiệp của vợ tôi đã từng dùng xe hai bánh chạy vào nhà mẹ vợ tôi (ở vùng quê) để tìm mua rau "sạch" về nhà dùng! Thứ chị cần là những rau muống, rau dấp cá, rau má... mọc tự nhiên ở ao vườn hay bờ vườn! 

Đấy là câu chuyện linh tinh ngoài đời. Còn chuyện mới là hôm qua, tôi tình cờ đọc tên loài rau gọi là watercress, và tra tìm xem nó là loài rau gì. Qua tên khoa học Nasturtium officinale tôi lần ra tên của cây rau gọi là xà lách xoong (quê tôi gọi thế còn sách vở hay gọi là cải xoong) mà tôi đã từng trồng nó trên 40 năm trước (ở Bình Minh, vốn là "xứ " chuyên canh giống rau này từ rất lâu rồi). Trước đây tôi chỉ biết đại khái cây rau này được ca ngợi là "bổ" nhưng bổ thế nào, hay mức độ nào thì tịt không biết. Chỉ hôm qua, sau khi đọc bài quảng cáo loài rau này, gọi nó là "nhà máy năng lượng" dinh dưỡng cho con người với điểm số tuyệt đối 100% trong một công trình nghiên cứu của một trường đại học ở Mỹ vào khoảng giữa năm rồi, tôi mới giật mình. Bài dưới đây đăng trên tờ Washington Post hơn nửa năm trước có giới thiệu danh sách 41 loài rau xếp hạng từ công trình đó. Danh sách gồm các "cỗ máy cung cấp dinh dưỡng" (powerhouse), trong đó Watercress chiếm hàng quán quân!

Bạn có thể đọc nguyên văn tại đây: http://www.washingtonpost.com/news/to-your-health/wp/2014/06/05/finally-a-list-of-powerhouse-fruits-and-vegetables-ranked-by-how-much-nutrition-they-contain/

<bài dịch của bài ở liên kết trên. Chỉ dùng cho cá nhân tham khảo>

Bất kỳ ai có quan tâm đều biết là ăn thực phẩm rau lá xanh và quả màu họ cam chanh là rất tốt. Thời gian qua các nghiên cứu cho thấy nó có liên hệ tới việc giảm nguy cơ ung thư và các bệnh mãn tính. Thực sự là hầu hết chúng ta biết rằng chúng ta nên tận dụng lợi ích của các thực phẩm này hàng ngày. (Đây là một máy tính tiện dụng của Trung Tâm Kiểm soát và Phòng chống bệnh tật sẽ giúp bạn biêt được bạn cần bao nhiêu.)

Nhưng rau quả nào tốt nhất? Những ca ngợi thổi phồng đến rồi đi nhanh chóng như cây cải xoăn (kale) trong tủ lạnh của bạn. Hôm nào trước đó thì nó là cây bông cải, rồi đến bắp cải. Và làm sao bạn so sánh lợi ích của rau so với lợi ích từ quả?

Những nhà nghiên cứu tại Đại học William Paterson ở tiểu bang New Jersey đã làm cho chúng ta một việc có nhiều ích lợi  là đã đưa ra một danh sách 41 cây "rau và quả là cỗ máy năng lượng" xếp thứ tự dựa trên chất dinh dưỡng cốt lõi mà nó chứa. Trong một báo cáo xuất bản hôm Thứ Tư rồi ở Tạp chí CDC "Phòng Bệnh Mãn Tính" các thực phẩm này được cho điểm dựa trên hàm lượng chất xơ, bồ tạt, đạm, vôi, folate, vitamin B12, vitamin A, vitamin D và các chất dinh dưỡng khác, tất cả đều được công nhận là quan trọng cho sức khỏe cộng đồng.

Và đứng đầu danh sách đó là loại rau hay quả nào? Cải Watercress (xà lách xoang) từ lâu đã được biết là thứ siêu thực phẩm vì nó chứa nhiều các chất quan trọng khác nhau, ghi được điểm 100. Bốn loại tiếp theo trong cỗ máy quí này là : cải bắp Tàu (bắp thảo?) (91.99), cải bảy màu (chard) (89.27), cây củ dền (beet greens) (87.08), măng tây (spinach) (86.43) và cải diếp xoăn (chicory) (73.36). Danh mục đầy đủ bên dưới

"Hồ sơ dinh dưỡng này không mới," trưởng nhóm nghiên cứu, Jennifer Di Noia, đồng giáo sư xã hội, nói với tôi qua email. "Nhưng việc ứng dụng rau quả trong bữa ăn còn hạn chế. Đây là kế hoạch phân loại lần đầu tiên qua đó tôi ý thức được việc xác định và xếp hạng các cây rau, quả thuộc nhóm "cỗ máy năng lượng".

Trái cây đã không phải loại có rất nhiều năng lượng trong bảng xếp hạng của Di Noia. Xếp cao nhất là ớt (41.26), sau đó là bí đỏ (32.23), cà chua (20.37) và chanh (18.72). Thực tế trong sáu thực phẩm mà các nhà nghiên cứu xem xét và quyết định bỏ ra ngoài danh sách, có tới bốn là quả: trái mâm xôi (raspberries), trái quít tangerines, trái dâu cranberries (nam việt quấc) và dâu blueberries (việt quấc). (Hai thứ còn lại là tỏi và hành củ.)

Lý do bị xếp hơi yêu của các loại dâu trên đây là do mặc dù chúng giàu chất phytochemicals--là chất dinh dưỡng không thiết yếu nhưng có tính chất bảo vệ hay phòng ngừa bệnh--"nhưng không có số liệu thống nhất hóa sinh học thực phẩm và lượng dùng khyến cáo của các chất này cũng thiếu," Di Noia giải thích. "Cho nên điểm số chỉ dựa trên chất dinh dưỡng".

Để lập ra danh sách các rau quả nhóm "nhà máy năng lượng" này, các nhà nghiên cứu tính toán, cho điểm hàm lượng chất dinh dưỡng có trong từng loại rau quả, căn cứ vào nhu cầu hàng ngày của cơ thể cho mỗi loại chất dinh dưỡng mà thực phẩm này cung cấp. (Nghiên cứu giả định khẩu phần ăn 2000 calorie/ngày và 100 gram mỗi loại thực phẩm). Điểm số được định trần để đảm bảo là một loại rau/quả cung cấp lượng lớn chỉ 1 chất dinh dưỡng sẽ không nhận được điểm số cao chung bất tương ứng.

"Nhất quán với một phương pháp hoàn toàn cho khẩu phần," Di Noia nói, "việc dùng" tất cả các loại rau quả phải được khuyến khích. Việc xếp hạng có thể  giúp người tiêu cùng quyết định chọn lựa lọai nhiều chất dinh dưỡng nằm trong nhóm "nguồn năng lượng cao" này.

Kích vào danh sách để xem

Và tìm hiểu công trình này ở trang gốc!

http://www.cdc.gov/pcd/issues/2014/pdf/13_0390.pdf

 

Undefined